N-acetylocysteina (NAC)
Prekursor glutationu. Możliwy negatywny wpływ na efekt chemio/radioterapii.
Profil dowodowy
PGłównie dane przedkliniczne lub mechanistyczneObszar eksperymentalny — w fazie badańGRADEbardzo niskaJak czytać te oznaczenia →Co to jest
Pochodna aminokwasu cysteiny, prekursor glutationu (główny antyoksydant wewnątrzkomórkowy). W medycynie konwencjonalnej — mukolityk i odtrutka w zatruciu paracetamolem. W onkologii — wsparcie systemu antyoksydacyjnego i nefroprotekcja.
Mechanizm działania
NAC podaje grupy SH dla syntezy glutationu (GSH). GSH chroni komórki przed nadmiarem reaktywnych form tlenu (ROS) generowanych przez chemioterapię. Szczególne znaczenie w nefroprotekcji przy cisplatynie i kardioprotekcji przy doksorubicynie.
Dowody naukowe (EBM)
Poziom dowodów dla głównego wskazania: GRADEbardzo niskaBardzo mała pewność — prawdziwy efekt może być całkowicie inny.
| Publikacja | Czasopismo | Typ | Główny wniosek | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| Sayin et al. 2014 | Sci Transl Med | mechanistyczne | NAC może promować progresję nowotworu w modelach przedklinicznych | PMID 24477002 |
Wskazania kliniczne
- Nefroprotekcja przy chemioterapii cisplatyną — Visacri 2014
- Kardioprotekcja przy doksorubicynie (badania mieszane)
- Mukolityk przy infekcjach dróg oddechowych u pacjentów onkologicznych
- Wsparcie hepatoprotekcyjne przy hepatotoksycznych chemioterapeutykach
Przeciwwskazania i interakcje
- Astma (możliwy skurcz oskrzeli przy inhalacji)
- Choroba wrzodowa (nasilenie kwasowości żołądka)
- Czynne krwawienie z przewodu pokarmowego
- KONTROWERSJA: niektóre badania sugerują, że NAC może osłabiać efekt chemioterapii opartej na ROS (cisplatyna, doksorubicyna, IVC) — KONSULTACJA Z ONKOLOGIEM OBOWIĄZKOWA
Profil bezpieczeństwa
- Typowe: nudności, biegunka, nieprzyjemny zapach (siarkowy)
- Niezbyt częste: reakcje alergiczne, świąd
- Dawkowanie w onkologii: 600-1800 mg/dobę w 2-3 dawkach
- Najlepiej z posiłkiem, dużą ilością wody
Status regulacyjny w wybranych krajach
| Kraj | Status | Uwagi |
|---|---|---|
| PL | dopuszczone | Rejestracja jako mukolityk i odtrutka paracetamolu (NIE onko) |
Status regulacyjny zmienia się — informacje aktualne na dzień rewizji podstrony. Szczegółowe porównanie 7 krajów UE: Refundacja w UE.
Jak rozmawiać z lekarzem
- Czy NAC jest bezpieczna z moim schematem chemioterapii?
- Czy nie osłabia działania moich leków (cisplatyna, doksorubicyna)?
- Czy mam wskazania do nefroprotekcji?
- Jaka dawka i przez jak długo?
Wszystkie źródła
Powyżej w sekcji „Dowody naukowe" zaprezentowano kluczowe publikacje. Pełna lista wszystkich źródeł cytowanych na stronie:
Zobacz wszystkie źródła →Kategoria: A — Farmakologiczne uzupełniające
Strona aktualizowana okresowo. Zgłoszenia błędów lub aktualizacji: kontakt.