Fundamenty
Prawa pacjenta i zasady, które powinny go chronić
Co przysługuje każdemu pacjentowi w polskim i europejskim systemie prawnym — i jakie zasady konstytucyjne powinny chronić go przed nadmierną ingerencją.
Pacjent nie jest petentem systemu ochrony zdrowia. Pacjent jest osobą, której zdrowie, życie, godność i decyzje muszą być traktowane poważnie — zgodnie z Konstytucją RP, ustawą o prawach pacjenta i Konwencją o ochronie praw człowieka.
Prawo do informacji
Pacjent ma prawo do rzetelnej informacji o swoim stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych i możliwych metodach postępowania medycznego, ich korzyściach, ryzykach i alternatywach. Bez rzetelnej informacji świadoma decyzja jest niemożliwa.
Prawo do świadomej zgody (informed consent)
Każda interwencja medyczna wymaga zgody pacjenta po uzyskaniu pełnej informacji (art. 16–17 u.p.p., art. 5 Konwencji z Oviedo). Zgoda musi być świadoma, dobrowolna i może być wycofana. Świadoma zgoda jest fundamentem europejskiego prawa medycznego — także dla terapii integracyjnych i eksperymentalnych. Pełen model: zob. „Co proponujemy".
Prawo do poszanowania godności i autonomii
Pacjent ma prawo do decydowania o swoim ciele i leczeniu — w granicach prawa i swojej zdolności do oceny.
Prawo do dokumentacji medycznej
Pacjent ma prawo dostępu do swojej dokumentacji medycznej, w formacie czytelnym i zrozumiałym.
Prawo do drugiej opinii
Pacjent ma prawo skonsultować swoje leczenie z innym lekarzem, bez konsekwencji dla relacji z lekarzem prowadzącym.
Prawo do ochrony przed oszustwem
Pacjent ma prawo być chronionym przed praktykami pseudomedycznymi, fałszywymi obietnicami i wykorzystaniem słabszej pozycji.
Zasada ochrony pacjenta przed arbitralną decyzją administracyjną
Postulat konstytucyjny (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 6 EKPC): przepisy chroniące pacjenta nie powinny odbierać mu jednocześnie prawa do świadomej decyzji o własnym leczeniu. Ochrona pacjenta nieświadomego nie wymaga eliminacji autonomii pacjenta świadomego.
Każde z tych praw wynika z Konstytucji RP, ustawy o prawach pacjenta lub europejskich standardów ochrony praw człowieka.