Pacjent Ma Prawo

Faktografia

Co zmienia projekt UD207?

Faktografia projektu ustawy (oficjalna nazwa: UD207)

Projekt ustawy UD207 (potocznie określany jako „lex szarlatan") jest nowelizacją ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Został przyjęty przez Radę Ministrów 12 maja 2026 roku, a 3 lipca 2026 roku uchwalony przez Sejm (232 za, 34 przeciw, 162 wstrzymujące się) i skierowany do Senatu. Celem projektu jest ochrona pacjentów przed praktykami o niepotwierdzonej skuteczności. Ten cel jest słuszny. Nasz sprzeciw dotyczy nie celu, lecz zakresu, precyzji i proporcjonalności proponowanych narzędzi.

Nowe kompetencje Rzecznika Praw Pacjenta

Wizualna ścieżka procedury

1

Zgłoszenie

2

Postępowanie RPP

3

Możliwe ostrzeżenie publiczne

4

Możliwa decyzja tymczasowa

5

Możliwa kara

6

Skutek dla pacjenta, lekarza, placówki

Drugi wymiar — pacjent

Co projekt UD207 oznacza dla pacjenta

Dyskusja o UD207 koncentruje się zwykle na lekarzu, podmiocie leczniczym i karze. Tymczasem najbardziej dotknięci skutkami decyzji administracyjnych RPP są pacjenci — często w trakcie aktywnego leczenia onkologicznego. To wymiar humanitarny, którego projekt nie reguluje.

Natychmiastowe wykluczenie bez pełnego dowodu

Decyzja tymczasowa z art. 64a może zamknąć gabinet lub wstrzymać świadczenia jeszcze przed wysłuchaniem strony i przed udowodnieniem, że konkretna terapia stosowana w tym podmiocie jest nieskuteczna lub szkodliwa. Wystarczy wstępna kwalifikacja organu.

Pacjenci pozostawieni bez ciągłości opieki

Projekt nie zawiera żadnego mechanizmu zapewnienia ciągłości opieki dla pacjentów wykluczonego lekarza lub zamkniętego podmiotu. Pacjenci w trakcie aktywnych terapii — często onkologicznych — z dnia na dzień zostają bez prowadzącego, bez przekierowania, bez harmonogramu kontynuacji.

Pełne ryzyko błędnej decyzji po stronie obywatela

RPP to organ administracyjny, nie sąd, a decyzje objęte rygorem natychmiastowej wykonalności wywołują skutki, zanim sąd zdąży je skontrolować — część z nich jest nieodwracalna (zob. „Co z pacjentami"). Projekt nie przewiduje funduszu odszkodowawczego, szybkiego trybu wstrzymania wykonania ani odpowiedzialności organu za decyzje później uchylone. UD207 wzmacnia uprawnienia represyjne, nie nakładając obowiązków pozytywnych ani zabezpieczeń.

Wymiar humanitarny — także efekty cząstkowe mają wartość

Nawet jeśli terapia wspomagająca daje cząstkową korzyść w postaci ulgi w bólu, lepszej tolerancji chemioterapii, lepszego odżywiania czy jakości życia — jest to realna wartość dla pacjenta i jego rodziny. Wartości tej nikt nie zastąpi z dnia na dzień. Nie przesądzamy związku przyczynowego między decyzją organu a stanem zdrowia konkretnych pacjentów. Wskazujemy wyłącznie na lukę systemową: decyzja wykluczająca lekarza lub podmiot może nastąpić natychmiast, natomiast projekt nie przewiduje równie szybkiego mechanizmu zapewnienia pacjentom ciągłości opieki.

Co mówią zasady konstytucyjne

Art. 2 Konstytucji RP (lex certa)

Norma karna i administracyjna musi być precyzyjna. Pojęcie "aktualnej wiedzy medycznej" jako kryterium kary wymaga doprecyzowania.

Art. 42 ust. 2 Konstytucji RP (prawo do obrony)

Każdy, wobec kogo prowadzone jest postępowanie sankcyjne, ma prawo do obrony. Decyzje tymczasowe muszą uwzględniać to prawo.

Art. 45 Konstytucji RP (prawo do sądu)

Sankcje administracyjne wymagają realnej ścieżki kontroli sądowej. Sama formalna możliwość odwołania nie wystarczy.